BASKI ÇEŞİTLERİ

 Fırça Baskısı :
Fırçanın kağıt üzerinde bıraktığı kendi biçimine benzer şekillerden yararlanılarak yapılır. Bu teknikte kullanılan araç ve gereçler sulu boyada kullandıklarımızın aynıdır. iyi bir fırça baskısı yapabilmek için önce fırçayı kağıt üzerine basma alıştırmaları yapmalıyız. Samur kıllı sulu boya fırçaları suda toplanır ve ucuna doğru sivrileşir. Bu tür fırçaların izleri su damlasına benzer. Değişik biçim ve yapıdaki fırçalar da hoş görünüşlü izler bırakabilir.

* Fırça baskısı alıştırmaları şu şekilde yapılır.
Sulu boya, fırça ile sulandırılıp kılları iyice boyaya yedirilir. Resim kağıdı üzerine fırça kıllarının önce ucu sonra hepsi yavaş yavaş basılır. Daha sonra fırçayı kağıttan, en sonra ucu kalkacak şekilde ayırmalıyız. Böylece fırça kıllarının ucu koyu, diğer kısmı da açık renk boya izi bırakır. Bu da fırça baskısının güzel taraflarından biridir. Değişik fırça biçimleri ile bu alıştırmalara devam edilip el alışkanlığı sağlanmalıdır.

* Fırça baskısı ile bir kağıt yüzeyi şu şekilde süslenir:
Resim kağıdının düz olan yüzü, yapacağımız motife uygun olarak geometrik şekilde bölünür. Bölümlere ayırma işi, kurşun kalemini hafif bastırarak cetvelle yapılır. Alıştırmalarda bulup beğenilen motiflerden biri ya da birkaçı bu yüzeye uygun aralıklarla serpiştirilir. Fırça izleri yan yana sıralanabileceği gibi, daireler meydana getirebilecek şekilde bir merkez etrafında da toplanabilir. Bu geometrik şekillerin dışında değişik biçimlerde süs resimleri, çiçekler, böcekler de yapılabilir. Çalışmalar ilerledikçe herkes kendine özgü biçimler ve çalışma şekli bulur. Fırçaya değişik iki rengi sürerek bir defada, çok renkli basmak akla gelebilir. Değişik renkli çalışmalarda fırçayı her renk için ayrı ayrı yıkayıp renklerin temiz kalmasına dikkat etmeliyiz. 

* Patates, turp, havuç, elma baskısı :
Bu baskı türünde patates, yer elması, havuç, turp, soğan gibi sebzeler kalıp olarak kullanılır. Teknikleri hemen hemen birbirine benzer. Bunlardan patates en çok kullanılan ve adı geçen bir sebzedir.

* Patates baskısı için gerekli araç ve gereçler şunlardır: 
- Yapacağımız örgeye (motife) uygun büyüklükte düzgün bir patates. 
- Ucu sivri, keskin bir bıçak (maket bıçağı) 
- Resim kağıdı 
- Kopya ve kurşun kalemi 
- Sulu boya ve fırçası 
- Bir bardak su

Önce yapılacak şekil, bir kağıt üzerine tasarlanır. Bu örge (motif) çiçek, hayvan, eşya ya da geometrik bir şekil olabilir. Yapacağımız şeklin büyüklüğüne uygun olarak patates düzgünce ortadan kesilir. Kesilen yüzey üzerinde hafif bir ıslaklık görülür. Bu ıslaklığı kurutma kağıdı ile almalıdır. Sonra baskısını yapacağımız örge (motif), patatesin kesilen yüzüne kopya kalemi ile çizilir. Daha sonra da basılacak kısımlar kabarık kalacak şekilde maket bıçağı ile patates oyulur. Yüksekte kalan kısımlar sulu boyayı fazla sulandırmadan fırça ile boyanır. Bu boyama, yapılan (motifin) gereğine göre birkaç renkte de olabilir. Patatesin boyalı yüzeyi kağıdın üzerine oynatmadan bastırılır ve kaydırmadan çekilir. Eğer bu baskı türü ile kağıdın tümü süslenecekse, aynı fırça baskısında olduğu gibi basılacak kısımların yeri kurşun kalem ile hafifçe işaretlenir.
Aynı şekilde yer elması, havuç, turp gibi sebzelerden de yararlanmak mümkündür. Soğanla yapılan baskı resimlerinde ise soğanın katları ve doğal yapısı önemlidir. Düzgünce kesilen soğanın yüzeyi kurutma kağıdı ile kurutulup, sulu boyayla da boyanır. Patates baskısında olduğu gibi basılan soğan kalıbı izleri renk dalgaları halinde kağıda aynen geçer.

Yaş sebzelerle yapılan kalıpları hemen kullanmak gerekir. Çünkü kesilen sebzeler çabuk kururlar ve yapılan kalıplar suların çekilmesi nedeniyle büzülüp küçülerek kullanılmaz duruma gelirler. Eğer aynı kalıpla geniş yüzeyler yapmak ya da başka bir zamanda da kullanmak gerekecekse o zaman yaş sebze yerine şişe mantarı ya da lastik yüzeyler kullanılmalıdır. 

*  İplik Baskısı :
Renklerin açıktan koyuya olan değerlerinden yararlanmak ve kağıt üzerinde renk düzenleri elde etmek için yapılan çalışmalardır. iplik baskısı için gerekli olan araç ve gereçler: 
- 75-100 cm. uzunluğunda kalınca bir iplik 
- Sulu boya ve fırçası 
- Resim kağıdı (iki parça)

Çalışma iki kişi ile yapılırsa daha kolay ve daha iyi sonuç elde edilir. Resim kağıdının biri düzgün bir yüzeye konur. Sonra çalışanlardan birinin gerdirerek tuttuğu ipliği, diğeri sulu boya ile boyar. Boyanan ip, resim kağıdı üzerine oynatmadan güzel bir biçimde yayılır. Daha sonra ikinci resim kağıdı iplik arada kalacak şekilde diğerinin üzerine köşe köşeye gelecek biçimde konulur. Bunu yaparken ipliğin ucu dışarıda kalmalıdır. Sonra da kalın kaplı bir kitapla kağıtların üzerine baskı yapılarak iplik, ucundan yavaş yavaş çekilir. iplik tamamen çıktıktan sonra kağıtlar biribirinden ayrılır (Örnek 115).
Aynı çalışmayı birkaç renkle yapmak da mümkündür. Bunun için iplik değişik renklerle kısım kısım boyanır. Ya da ayrı ayrı iplikler ayrı ayrı renklendirilerek kullanılır. Bu şekilde birden fazla renkle yapılan çalışmalarda, her rengi kullanırken fırçayı kesinlikle temizlemeliyiz. 

* Yaprak Baskısı :
Bitki yapraklarının kalıp olarak kullanılması ile yapılan bir baskı türüdür. Bir yaprağı incelediğimizde alt kısmının damarlı, üst kısmının da düz olduğunu görürüz. Damarlı olan yüzü sulu boya ile boyayıp resim kağıdı üzerine bastırırsak yaprağın şekli aynen çıkar. Bu durumdan yararlanarak yüzey bezemeIeri yapılır. Bol damarlı ve kenarları dilimli olan yapraklarla yapılan baskılar, daha başarılı olur.

* Şablon Baskısı :
Karton ya da benzeri kalıplardan yararlanarak yapılan resimlere şablon baskısı denir. Beğenilen bir örgeyi (motifi), resmi, yazıyı çoğaltmak ya da fırça izi bırakmadan boyamak için bu baskı tekniği kullanılır.

* Baskı için gerekli araç ve gereçler: 
- İki yüzü parlak katron 
- Ucu sivri ve keskin bıçak (maket bıçağı) 
- Resim kağıdı 
- Guaş boya 
- Sünger ya da sert kıllı fırça

Şablon baskılarda başarı sağlamak için kalıbın iyi hazırlanması gerekir. Kalıp olarak seçilen malzeme boyayı çekmemeli ve kuruduğu zaman da kıvrılmamaııdır. Bezir yağı sürülerek kurutulan iki yüzü parlak (bristol) karton, bu şartlara uygundur. 
   
* Şablon baskıda kalıp iki şekilde hazırlanır: 
- Hazırlanan resim içi boyanacak biçimde (dişi kalıp). 
- Hazırlanan resim dışı boyanacak biçimde (erkek kalıp).

Yukarıda adı geçen kalıplardan hangisi yapılacaksa, önce resmi çizilir. Kalıbın tek parçalı ve dayanıklı olması için resimde şekle uygun bağlantılar yapılmalıdır. Hazırlanan resim, kalıp üzerine kopya edildikten sonra, boyanacak kısımlar keskin çakı ya da maket bıçağı ile oyulup çıkartılır. Daha sonra düzgün bir yüzeye konan resim kağıdı üzerine kalıp toplu iğne ile tesbit edilir. Sert kıllı fırça ya da süngerle çok az sulandırılan guaş boya, seri darbelerle kalıbın boyanacak kısımlarına vurulur. ilk vurulan darbeler fazla boya akıtacağı için, önce gereksiz bir kağıtta deneme yapılmalıdır. Boyama işlemi, boyayı çeşitli tekniklerde püskürtmek yoluyla da yapılabilir. 


 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !